سفته بازی و سفته بازان یکی از عناصر مهم بازارهای مالی محسوب می شوند سفته باز به کسی گفته می شود که در بازارهای مالی اقدام به خرید و فروش کوتاه مدت دارایی بهادار می کند و از ما‪به‪التفاوت قیمت خرید و فروش سود (زیان) کسب می کنند این خرید و فروش کوتاه مدت علاوه بر اینکه سبب انتفاع احتمالی سفته باز می شود گردش دارایی بهادار و افزایش نقدشوندگی آن را نیز در پی دارد از این رو سفته بازان نقشی اساسی در بازارهای مالی پیدا کرده اند و با وجود اینکه گاهاً از آنان به نیکی یاد نمی شود! اما نیاز به وجود این گروه در تمام بازارهای مالی محسوس است.
یک سفته باز با احتمال زیان ناشی از عدم انطباق پیش بینی خود با آنچه اتفاق افتاده روبروست از این رو سفته بازی یکی از فعالیتهای بسیار پر ریسک به شمار می آید اما آنچه در بورس اوراق بهادار تهران اتفاق می افتد چیزی فراتر از ریسک ناشی از خرید و فروش است در بورس اوراق بهادار تهران یک سفته باز علاوه بر ریسک های عادی که لازمه سفته بازی است با ریسک احتمال کنسل شدن معاملات توسط ناظر روبروست برای مثال فرض کنید در سهام نماد X در روزبازگشایی نماد پس از تعدیل EPS (فرض کنید تعدیل EPS بیش از 10 درصد بوده و بنابر قوانین دامنه های معاملات آن باز است) اقدام به خرید 10 میلیون تومان سهم در قیمت 160 تومان کرده اید و بعد از ساعتی  آن را در قیمت 180 تومان به فروش می رسانید بدین ترتیب شما سودی تقریبا معادل 180 تا 190 هزار تومان با احتساب هزینه های معاملات و... کسب خواهید کرد اما حدود ساعت 3 بعد از ظهر کارگزارتان تماس تلفنی با شما می گیرد و می گوید تمام فروش هایی که انجام داده اید کنسل شده و اکنون شما 10 میلیون تومان بدهکار هستید! (خریدهای شما کنسل نشده و فقط فروشهایتان کنسل شده اند)
احتمالا مکالمه ای مانند زیر بین شما و کارگزارتان انجام خواهد شد:
مشتری : چرا کنسل شده؟
کارگزار : ناظر میگه قیمت فروش زیاد بوده!
مشتری : مگه رنج (دامنه) قیمت باز نبود؟
کارگزار : بله ولی الان کنسل شده دیگه، ناظر میگه به کارگزار خریدار هم تذکر داده!
مشتری : خوب این که مشکل ما نیست اصلا ناظر چرا باید در مورد قیمت گذاری تصمیم بگیره خوب یه دفعه بیاد بگه 150 تومن هرکی میخواد بسم الله هرکی نه خوش اومد
و.....
جهت اطلاع شما عرض کنم که هیچ راه دیگه ای ندارید الا اینکه قید 10 میلیون تومان را بزنید اگر از محل فروش این سهم اقدام به خرید سهام دیگری کرده اید متاسفانه باید به شما اطلاع دهم که باید 10 میلیون تومان دیگر پیدا کنید و به حساب کارگزار بریزید!
گاه معامله خرید شما کنسل می شود
فرض کنید در فرصت مناسبی که برای خرید سهامی دست داده اقدام به خرید آن کرده اید و اکنون سرمست و شاداب هستید و به خود می بالید که خریدی مناسب در قیمت خوب انجام داده اید اما دریغ که بعد از مدتی خواهید فهمید که خریدهایتان کنسل شده اند زیرا کارگزار فروشنده سهامی بیش از دارایی سهامدار خود فروخته (مثلا سهامدار فروشنده صدهزار سهام داشته و کارگزار دویست هزار سهام فروخته!) لذا معاملات آن باطل شده و خریدهای شما هم که طبیعتاً طرف دوم آن معامله بوده اید باطل و کنسل شده اند. ممکن است بپرسید که دلیل آن چیست؟ دلیل آن بسیار ساده است! سیستم معاملات گاها توانایی آن را ندارد که تشخیص دهد که فروشنده چه مقدار سهام دارد و چون کارگزار فروشنده هم از آن بی خبر است تا جایی که فکر می کند صحیح است اقدام به فروش می کند و نتیجتاً معاملات کنسل می شوند.
این نوشته نمونه ای از معضلات معاملات بورس اوراق بهادار را می رساند و هدف از نگارش آن صرفاً یادآوری این مشکل و دعوت به حل مشکلاتی از این دست است لطفاً به سوء تعبیر و... نپردازید.